Menu

 

01 MAJ 2021

230 ROCZNICA UCHWALENIA KONSTYTUCJI 3 MAJA 1791

230 ROCZNICA UCHWALENIA KONSTYTUCJI 3 MAJA 1791

Była pierwszą w Europie, a drugą po Stanach Zjednoczonych nowoczesną konstytucją. Miała zmienić trudną sytuację polityczną i gospodarczą Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Według słów współautorów Ignacego Potockiego i Hugona Kołłątaja była: ”ostatnią wolą i testamentem ginącej Ojczyzny”.
Miała zmienić wszystko, zapewnić rozwój gospodarczy i polityczny kraju. Z perspektywy czasu wiemy, że dla większości szlachty była nie do przyjęcia.
Uchwalona podczas obrad Sejmu Czteroletniego obradującego w latach 1788 – 1792 przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego wraz ze stanami Polski i Litwy. Współtwórcami konstytucji byli m.in.; Ignacy Potocki, Hugon Kołłątaj, Stanisław Małachowski, Adam Stanisław Krasiński.
Konstytucja regulowała ustrój prawny kraju, wprowadzała ustrój monarchii konstytucyjnej, podział władzy na ustawodawczą (dwuizbowy parlament: Izba Poselska z 204 posłami i 24 przedstawicielami miast królewskich; Izba Senacka ze 132 członkami – senatorów, wojewodów, kasztelanów, ministrów, biskupów), wykonawczą (król), sądowniczą. Znosiła liberum veto, wolną elekcję i konfederację.
 
Choć obowiązywała tylko do 24 lipca 1792 roku (14 miesięcy) była wielkim osiągnięciem narodu polskiego.
Orginał Rękopiśmienny Konstytucji 3 Maja przechowywany był w Wilnie w zbiorach Archiwum Publicznego Potockich. Później na mocy umów rodzinnych archiwum zostało przekazane do podkrakowskich Krzeszowic – były to lata siedemdziesiąte XIX wieku. Obecnie dokumenty znajdują się w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie.
Dzień 3 maja już wtedy miał charakter Święta Konstytucji 3 Maja, lecz na przestrzeni wieków różnie z tym obchodami bywało. W okresie zaborów, podczas II wojny światowej, po wojnie w czasach komunistycznych obchody były zakazane.
W okresie międzywojennym, od kwietnia 1919 do 1939 roku było obchodzone.
Od 1990 roku dzień 3 maja należy do uroczyście obchodzonych polskich świąt.
 
W tym roku obchodzimy 230 rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Dnia 27 listopada 2020 roku Sejm przyjął uchwałę ustanawiającą 2021 Rokiem Konstytucji 3 Maja.
Pomimo pandemii COVID-19, w kraju, ale także na Litwie i Ukrainie odbędzie się niemal 100 wydarzeń online i stacjonarnych. Będą to wystawy, koncerty, wykłady, pełnometrażowy film dokumentalny, warsztaty edukacyjne.
 
W Bibliotece można obejrzeć wystawkę dotyczącą uchwalenia Konstytucji 3 Maja i jej twórców.
Zapraszamy poniedziałek – piątek 8.00 – 17.00, wtorek 8.00 – 18.00.